6. Wachten, weigering of geen hulp

Een plaats op een wachtlijst betekent niet dat je ondertussen geen andere hulp kunt krijgen. Sommige vormen van ondersteuning zijn toegankelijk zonder voorafgaande erkenning van je handicap. Andere kunnen aangevraagd worden terwijl een dossier nog in behandeling is.

Welke mogelijkheden er zijn, hangt af van je leeftijd, hulpvraag en woonplaats. Ook de beschikbaarheid van begeleiding verschilt per regio.

Vraag naar tijdelijke of minder intensieve ondersteuning

Wacht je op gespecialiseerde begeleiding of op een persoonsvolgend budget (PVB)? Onderzoek dan of rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH) mogelijk is.

RTH biedt beperkte, gespecialiseerde begeleiding, dagopvang of verblijf voor personen met een (vermoeden van) handicap die aan de voorwaarden voldoen. Je hebt hiervoor geen voorafgaande VAPH-erkenning nodig en kunt rechtstreeks contact opnemen met een erkende aanbieder.

Er kunnen ook bij RTH wachtlijsten bestaan. Vraag daarom welke ondersteuning beschikbaar is en of je bij meerdere aanbieders kunt informeren.

VAPH: welke ondersteuning is mogelijk?

Zoek psychologische of psychiatrische hulp

Wanneer je psychische klachten hebt of door de wachttijd steeds meer moeilijkheden ondervindt, kun je contact opnemen met je huisarts, een psycholoog of een dienst voor geestelijke gezondheidszorg.

Via de netwerken voor geestelijke gezondheidszorg kun je onder bepaalde voorwaarden betaalbare psychologische ondersteuning krijgen bij een geconventioneerde psycholoog of orthopedagoog. Voor rechtstreeks toegankelijke eerstelijnspsychologische ondersteuning is geen voorschrift nodig.

Voor complexere problemen kan de huisarts helpen onderzoeken of gespecialiseerde behandeling, een centrum voor geestelijke gezondheidszorg (CGG) of andere zorg aangewezen is.

RIZIV: betaalbare psychologische zorg

Vraag hulp bij financiële moeilijkheden

Heb je onvoldoende inkomen terwijl je wacht op een beslissing van de FOD Sociale Zekerheid of een andere instantie? Contacteer dan het OCMW van de gemeente waar je gewoonlijk verblijft.

Het OCMW kan onderzoeken of je recht hebt op leefloon, aanvullende maatschappelijke dienstverlening of, in bepaalde omstandigheden, een voorschot op een verwachte tegemoetkoming.

Vraag om een officiële registratie van je aanvraag en een ontvangstbewijs. Laat je financiële situatie onderzoeken zonder te wachten tot alle andere procedures afgerond zijn.

Meer uitleg over de voorwaarden vind je op de pagina Financiële tegemoetkomingen.

Wat als je ondersteuningsbehoeften toenemen?

Wanneer je op een persoonsvolgend budget wacht en je situatie ernstiger wordt, kun je bij het VAPH informeren of een herziening van je prioriteitengroep of ondersteuningsvraag mogelijk is.

In specifieke dringende situaties bestaan bijzondere procedures, bijvoorbeeld wanneer noodzakelijke mantelzorg plots en onvoorzienbaar wegvalt. Niet iedere dringende hulpvraag voldoet aan de voorwaarden van zo'n procedure.

Vraag aan je maatschappelijk werker of multidisciplinair team om te onderzoeken welke mogelijkheden voor jouw situatie bestaan.

VAPH: wachten op een persoonsvolgend budget

Zorg dat je niet uit beeld verdwijnt

Vraag bij de dienst waar je aangemeld bent of je effectief op de wachtlijst staat, of je nog documenten moet bezorgen en hoe je op de hoogte wordt gehouden.

Geef belangrijke veranderingen in je situatie door. Vraag ook wie je kunt contacteren wanneer de nood aan ondersteuning toeneemt.

Praktische tip: probeer één vaste hulpverlener of maatschappelijk werker te betrekken die mee het overzicht bewaart. Dat kan helpen voorkomen dat je telkens opnieuw je volledige situatie moet uitleggen aan verschillende diensten.

Een weigering betekent niet altijd dat je geen recht hebt op ondersteuning. Soms ontbreken er bewijsstukken, voldoet je aanvraag niet aan bepaalde voorwaarden of beoordeelt een instantie je beperkingen anders dan verwacht.

De mogelijkheden om een beslissing te laten herbekijken verschillen per instantie. Daarom is het belangrijk om de schriftelijke beslissing zorgvuldig te lezen en tijdig te reageren.

Wat doe je eerst?

1. Vraag de schriftelijke beslissing. Een mondelinge weigering geeft niet altijd voldoende duidelijkheid over je rechten.
2. Controleer de reden. Gaat het om je medische beoordeling, inkomen, leeftijd, verblijfssituatie of ontbrekende documenten?
3. Controleer de beroepstermijn. De termijn en het startmoment verschillen per procedure.
4. Verzamel relevante bewijsstukken. Vraag zo nodig aanvullende informatie aan je arts, begeleider of maatschappelijk werker.
5. Vraag tijdig hulp. Laat beoordelen welke procedure mogelijk is en of juridisch advies nodig is.

Weigering door de FOD Sociale Zekerheid

Ben je niet akkoord met een beslissing over je handicap, inkomensvervangende tegemoetkoming (IVT) of integratietegemoetkoming (IT)? Dan kun je onder bepaalde voorwaarden een heropening van je dossier aanvragen.

Je moet uitleggen waarom je niet akkoord gaat met de beoordeling. Je kunt daarbij relevante bijkomende informatie bezorgen.

Daarnaast kun je beroep instellen bij de arbeidsrechtbank. Hiervoor geldt een termijn van drie maanden na ontvangst van de eindbeslissing.

Let op: bij een aanvraag voor IVT of IT volgt na de medische beoordeling doorgaans nog een afzonderlijke financiële eindbeslissing. Die is belangrijk voor de berekening van de beroepstermijn.

Een verzoek tot heropening verlengt de termijn voor een beroep bij de arbeidsrechtbank niet automatisch.

FOD: heropening aanvragen en beroep instellen

Weigering door het VAPH

Bij bepaalde aanvragen voor een persoonsvolgend budget (PVB), hulpmiddelen of aanpassingen ontvang je eerst een voornemen tot beslissing.

Ben je niet akkoord met dat voornemen? Dan kun je een verzoek tot heroverweging indienen. Voor de gewone heroverwegingsprocedure geldt een termijn van 45 dagen vanaf de verzending van het voornemen.

Je kunt uitleggen waarom je niet akkoord gaat en bijkomende documenten toevoegen. De heroverwegingscommissie onderzoekt het dossier en brengt advies uit.

Niet elke VAPH-procedure verloopt op dezelfde manier. Controleer daarom altijd de instructies en termijnen in je eigen beslissingsbrief, ook voor een eventueel beroep tegen de definitieve beslissing.

VAPH: wanneer kun je een heroverweging aanvragen?

Weigering door het ziekenfonds

Wanneer het ziekenfonds je arbeidsongeschiktheid niet erkent of beëindigt, vraag je de schriftelijke beslissing met de medische en wettelijke motivering.

Ben je niet akkoord met een beslissing over de erkenning of beëindiging van je arbeidsongeschiktheid? Dan kun je in principe binnen drie maanden na de kennisgeving beroep instellen bij de arbeidsrechtbank.

Laat tegelijk onderzoeken hoe je ondertussen je inkomensrechten kunt beschermen. Afhankelijk van je situatie kan het nodig zijn om je als werkzoekende in te schrijven en een aanvraag voor werkloosheidsuitkeringen te onderzoeken.

RIZIV: wat doen wanneer je arbeidsongeschiktheid eindigt?

Weigering door het OCMW

Het OCMW moet een aanvraag voor leefloon onderzoeken en binnen 30 dagen een beslissing nemen. De beslissing moet schriftelijk en gemotiveerd zijn.

Ben je niet akkoord met een weigering of met het toegekende bedrag? Dan kun je binnen drie maanden na de kennisgeving beroep instellen bij de arbeidsrechtbank.

Ook wanneer het OCMW niet tijdig beslist, bestaan er beroepsmogelijkheden.

Vraag bij een weigering ook of je recht hebt op andere maatschappelijke dienstverlening, bijvoorbeeld hulp bij noodzakelijke kosten.

Woon je als volwassene bij je ouders? Vraag dan na welke inkomsten van je ouders in de berekening werden opgenomen en of het OCMW eventuele billijkheidsredenen heeft onderzocht.

POD Maatschappelijke Integratie: beslissingen en beroep

Waar kun je juridische hulp krijgen?

Wanneer je niet weet hoe je een beslissing kunt aanvechten, kun je advies vragen aan een maatschappelijk werker, een vakbond of een advocaat die vertrouwd is met sociaal recht.

Afhankelijk van je inkomen en situatie kun je mogelijk beroep doen op juridische tweedelijnsbijstand, ook wel een pro-Deoadvocaat genoemd.

Belangrijk: wacht niet tot alle aanvullende verslagen beschikbaar zijn voordat je juridisch advies vraagt. Anders riskeer je dat een beroepstermijn verstrijkt.

Soms loopt de hulpverlening vast, ook wanneer je al een officiële ASS-diagnose hebt. De ene dienst verwijst je door naar een andere, een begeleidingstraject wordt stopgezet of je krijgt te horen dat je hulpvraag niet binnen het aanbod valt.

Voor mensen die moeite hebben met administratie, communicatie of het organiseren van afspraken kan dat bijzonder belastend zijn. Zeker wanneer er niemand is die het volledige traject mee opvolgt.

Vraag om een duidelijke uitleg

Wanneer een dienst je niet kan helpen, vraag dan waarom dat zo is. Gaat het om leeftijdsvoorwaarden, je woonplaats, een ontbrekende erkenning, onvoldoende beschikbare begeleiding of een hulpvraag die buiten hun opdracht valt?

Vraag indien mogelijk om een schriftelijke toelichting en een gerichte doorverwijzing. Een algemene boodschap dat je ergens anders moet aankloppen, helpt je vaak onvoldoende vooruit.

Vraag om overleg tussen hulpverleners

Wanneer verschillende diensten bij je ondersteuning betrokken zijn, kun je vragen om gezamenlijk overleg. Zo kunnen hulpverleners bekijken welke ondersteuning al geprobeerd werd, wat nog ontbreekt en wie welke taak opneemt.

Vraag daarbij om duidelijke afspraken:

• Wie wordt je vaste aanspreekpunt?
• Welke hulp is op dit moment het dringendst?
• Welke dienst neemt welke taak op?
• Welke aanvragen of doorverwijzingen moeten nog gebeuren?
• Wanneer wordt de situatie opnieuw besproken?

Je kunt een maatschappelijk werker van je ziekenfonds, huisarts of betrokken hulpverlener vragen om zo'n overleg te helpen organiseren.

Let op: niet iedere dienst kan verplicht worden om de volledige coördinatie op zich te nemen. Vraag daarom uitdrukkelijk wie bereid en bevoegd is om de opvolging te verzorgen.

Wat als de begeleiding onvoldoende is?

Bespreek eerst met de betrokken organisatie wat er niet werkt. Leg concreet uit welke ondersteuning je nodig hebt, wat werd afgesproken en wat niet werd uitgevoerd.

Vraag zo nodig een gesprek met een verantwoordelijke of de klachtenbehandelaar van de organisatie.

Bewaar belangrijke afspraken en antwoorden schriftelijk. Zo kun je later aantonen wat er gebeurd is.

Klachten over VAPH-ondersteuning

Heb je een klacht over een door het VAPH erkende of vergunde zorgaanbieder? Dan moet je normaal eerst de interne klachtenprocedure van de organisatie volgen.

De zorgaanbieder moet je klacht registreren en binnen 30 dagen schriftelijk antwoorden. Als je niet tevreden bent, kun je de interne klachtencommissie inschakelen. Daarna kun je eventueel een klacht indienen bij het VAPH.

VAPH: klachten over dienstverlening en zorgaanbieders

Klachten over geestelijke gezondheidszorg

Vind je dat je patiëntenrechten niet gerespecteerd worden? Dan kun je een beroep doen op een bevoegde ombudsdienst voor patiëntenrechten.

Bij ziekenhuiszorg kun je terecht bij de betrokken ombudsdienst. Voor psychiatrische voorzieningen kan een ombudspersoon van het overlegplatform geestelijke gezondheidszorg bevoegd zijn. Voor zorg door zelfstandige zorgverleners buiten het ziekenhuis bestaat de Federale Ombudsdienst Rechten van de Patiënt.

Een ombudspersoon kan informeren en bemiddelen, maar kan niet zelf een behandeling of opname opleggen.

FOD Volksgezondheid: klachten en bemiddeling bij patiëntenrechten

Klachten over Vlaamse overheidsdiensten

Heb je problemen met de dienstverlening van een Vlaamse overheidsdienst, bijvoorbeeld omdat je geen antwoord krijgt of afspraken niet worden nagekomen? Neem dan eerst contact op met de betrokken dienst en vervolgens met de eigen klachtenbehandelaar.

Als je klacht niet opgelost raakt, kun je terecht bij de Vlaamse Ombudsdienst. Deze onderzoekt klachten onafhankelijk en probeert via bemiddeling een oplossing te vinden.

Vlaamse Ombudsdienst: een klacht indienen

Wat als je dringend ondersteuning nodig hebt?

Een klachtenprocedure kan tijd vragen en biedt geen garantie op onmiddellijke hulp. Blijf daarom tegelijk zoeken naar ondersteuning die wel beschikbaar is.

Bespreek met je huisarts, maatschappelijk werker of betrokken zorgverlener welke tijdelijke begeleiding mogelijk is en of je situatie een snellere beoordeling vereist.

Bij dringende financiële problemen kun je rechtstreeks contact opnemen met het OCMW. Bij dringende medische of psychische problemen is je huisarts of de medische wachtdienst een aangewezen aanspreekpunt, afhankelijk van de ernst van de situatie.

Belangrijk: een klacht over slechte dienstverlening is niet hetzelfde als beroep tegen een officiële beslissing. Controleer afzonderlijk of er een wettelijke beroepstermijn loopt.

Wanneer je op verschillende wachtlijsten staat of meerdere aanvragen tegelijk lopen, kan het moeilijk worden om het overzicht te bewaren. Zeker als je telkens zelf contact moet opnemen met verschillende diensten.

Met een eenvoudig overzicht en duidelijke afspraken kun je voorkomen dat belangrijke informatie verloren gaat. Je hoeft dit niet allemaal alleen te organiseren.

Een praktisch stappenplan

1. Maak een overzicht van je lopende aanvragen. Noteer bij welke diensten je aangemeld bent, wanneer je de aanvraag hebt ingediend en wat de volgende stap is.
2. Controleer je wachtlijstregistraties. Vraag of je effectief op de wachtlijst staat en hoe je op de hoogte wordt gehouden.
3. Vraag één vast aanspreekpunt. Informeer of een maatschappelijk werker of hulpverlener bereid is om mee het overzicht te bewaren en contacten te helpen coördineren.
4. Onderzoek tijdelijke ondersteuning. Vraag welke begeleiding of financiële hulp al mogelijk is terwijl je wacht op gespecialiseerde ondersteuning.
5. Meld belangrijke veranderingen. Geef door wanneer je ondersteuningsbehoeften toenemen, je inkomen wegvalt of je thuissituatie verandert.
6. Laat een weigering niet liggen. Controleer onmiddellijk de beroepstermijn en vraag hulp om de beslissing te begrijpen.
7. Maak concrete vervolgafspraken. Spreek af wie welke actie onderneemt en wanneer je opnieuw contact opneemt.

Wat als je het overzicht niet zelf kunt bewaren?

Vraag ondersteuning bij de Dienst Maatschappelijk Werk van je ziekenfonds, het OCMW of een betrokken hulpverlener. Een ouder, partner of andere vertrouwenspersoon kan eveneens helpen, als jij dat wenst.

Je kunt vragen om schriftelijke afspraken, duidelijke instructies en één aanspreekpunt. Leg uit welke aanpassingen je nodig hebt om informatie te begrijpen en aanvragen op te volgen.

Begin bij de meest dringende behoefte

Niet alle problemen kunnen tegelijk opgelost worden. Probeer daarom eerst te bepalen wat op dit moment noodzakelijk is: voldoende inkomen, medische of psychologische zorg, praktische begeleiding of een veilige en haalbare woonsituatie.

Verschillende aanvragen kunnen ondertussen naast elkaar lopen. Je hoeft niet noodzakelijk op de beslissing van één instantie te wachten voordat je bij een andere dienst ondersteuning aanvraagt.

Belangrijk: een officiële diagnose geeft niet automatisch toegang tot alle hulp, maar ook zonder een definitieve erkenning zijn sommige vormen van ondersteuning mogelijk. Laat je persoonlijke situatie daarom onderzoeken en vraag welke hulp je nu al kunt krijgen.

↑ Terug naar Rechten & Administratie