1. Erkenning van een handicap
Een officiële diagnose autisme betekent niet automatisch dat je administratief erkend wordt als persoon met een handicap. Voor bepaalde financiële tegemoetkomingen, sociale voordelen of gespecialiseerde ondersteuning moet een bevoegde instantie beoordelen welke gevolgen je handicap heeft voor je dagelijks functioneren.
In Vlaanderen zijn vooral de FOD Sociale Zekerheid en het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) belangrijk. Ze hebben verschillende bevoegdheden. Hieronder ontdek je bij welke instantie je moet zijn en hoe je een aanvraag kunt starten.
Belangrijk onderscheid
De FOD Sociale Zekerheid en het VAPH beoordelen aanvragen afzonderlijk. Een erkenning of tegemoetkoming bij de FOD betekent niet automatisch dat je ook door het VAPH erkend bent. Omgekeerd geeft VAPH-ondersteuning niet automatisch recht op een financiële tegemoetkoming van de FOD.
Bij welke instantie moet je zijn?
FEDERALE OVERHEID
FOD Sociale Zekerheid
Directie-generaal Personen met een handicap
Hier kun je onder meer terecht voor de beoordeling van je handicap in het kader van:
- Een inkomensvervangende tegemoetkoming (IVT).
- Een integratietegemoetkoming (IT).
- Bepaalde attesten en sociale voordelen.
- Een parkeerkaart voor personen met een handicap, als je aan de voorwaarden voldoet.
Waar aanvragen?
Via het digitale loket My Handicap.
Wie beslist?
De FOD beoordeelt je handicap en onderzoekt de voorwaarden van de aangevraagde tegemoetkoming of het voordeel.
VLAAMSE OVERHEID
VAPH
Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
Hier kun je onder meer terecht voor:
- Een persoonsvolgend budget (PVB) voor volwassenen.
- Een tegemoetkoming voor bepaalde hulpmiddelen of aanpassingen.
- Gespecialiseerde ondersteuning via erkende zorgaanbieders.
Waar aanvragen?
Dat hangt af van de ondersteuning. Voor bepaalde aanvragen gebruik je Mijn VAPH. Voor andere trajecten is begeleiding door een multidisciplinair team nodig.
Wie beslist?
Het VAPH beoordeelt de aanvraag volgens de voorwaarden van de gevraagde ondersteuning. Voor minderjarigen verlopen bepaalde aanvragen via de intersectorale toegangspoort.
Hoe vraag je een erkenning of tegemoetkoming aan bij de FOD?
De aanvraag gebeurt digitaal via My Handicap. Je hoeft daarvoor niet eerst een afzonderlijke algemene erkenning te verkrijgen. Je kiest in het loket welke tegemoetkoming of welk voordeel je wilt aanvragen.
Open My Handicap
Ga naar myhandicap.belgium.be, meld je aan en kies het tabblad 'Mijn dossier'. Selecteer de tegemoetkoming of het voordeel dat je wilt aanvragen.
Beschrijf je dagelijkse moeilijkheden
Vul de vragen zo volledig mogelijk in. Geef concrete voorbeelden van situaties waarin je hulp, voorbereiding, toezicht of aanpassingen nodig hebt. Vermeld ook de naam van je behandelende arts.
Dien de aanvraag daadwerkelijk in
Klik op 'Indienen'. Een bewaard maar niet ingediend formulier is nog geen aanvraag. Bewaar de bevestiging en controleer later de stand van je dossier.
De FOD verzamelt informatie
De FOD vraagt medische informatie aan je behandelende arts en kan bijkomende documenten opvragen. Contacteer je arts na je aanvraag, zodat die weet dat er informatie verwacht wordt. Soms volgt ook een gesprek met een arts of evaluator van de FOD.
Je ontvangt een beslissing
De beslissing wordt meegedeeld per brief of via eBox. Lees goed wat er werd beoordeeld, welke rechten eventueel zijn toegekend en of de erkenning een einddatum heeft.
Officiële uitleg over de volledige FOD-procedure
Waar kijkt de FOD precies naar?
Dat hangt af van wat je aanvraagt. Twee beoordelingen zijn bijzonder belangrijk:
Zelfredzaamheid
Bij een integratietegemoetkoming kijkt de FOD naar de gevolgen van je handicap voor dagelijkse activiteiten, zoals jezelf verzorgen, maaltijden bereiden, huishoudelijke taken, zelfstandig leven en communiceren.
Het gaat dus niet alleen om de diagnose, maar om de concrete moeilijkheden die je ervaart.
Verdienvermogen
Bij een inkomensvervangende tegemoetkoming wordt onderzocht hoe sterk je handicap je mogelijkheden beperkt om via arbeid een inkomen te verdienen.
Dit is een andere beoordeling dan de beoordeling van zelfredzaamheid. Ook financiële en andere wettelijke voorwaarden spelen een rol.
Let op: de voorwaarden verschillen volgens de aangevraagde regeling. Voor jongeren, volwassenen en ouderen kunnen andere procedures en leeftijdsregels gelden. Laat daarom eerst controleren welke aanvraag voor jouw situatie relevant is.
Waar en hoe vraag je ondersteuning aan bij het VAPH?
Het VAPH heeft niet één aanvraagprocedure voor alle vormen van ondersteuning. De juiste route hangt af van je leeftijd, je ondersteuningsbehoeften en de hulp die je zoekt.
Je hebt af en toe gespecialiseerde begeleiding nodig
Dan kan rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH) een mogelijkheid zijn. Hiervoor moet je geen aanvraag indienen bij het VAPH en is een voorafgaande VAPH-erkenning niet vereist. Je neemt rechtstreeks contact op met een erkende zorgaanbieder.
De aanbieder bekijkt of je aan de voorwaarden voldoet en of er ondersteuning beschikbaar is. Er kan een eigen bijdrage gevraagd worden.
Je hebt als volwassene intensieve of frequente ondersteuning nodig
Dan kan een persoonsvolgend budget (PVB) relevant zijn. Je hebt een ondersteuningsplan nodig en een multidisciplinair team maakt een verslag op over je handicap en ondersteuningsbehoeften.
Sinds 1 oktober 2026 verloopt de gewone aanvraagprocedure voor een PVB in twee fasen. Eerst worden de toegang tot het budget en de prioriteit beoordeeld. De zorgzwaarte en budgethoogte worden later bepaald, wanneer er perspectief is op een budget.
Goedkeuring betekent dus niet noodzakelijk dat je onmiddellijk een budget ontvangt.
Je hebt hulpmiddelen of aanpassingen nodig
Het VAPH kan onder voorwaarden tussenkomen in de kosten van bepaalde hulpmiddelen of aanpassingen. Bij een eerste aanvraag als volwassene dien je het aanvraagformulier in en neem je zo snel mogelijk contact op met een erkend multidisciplinair team (MDT).
Sommige latere aanvragen kunnen via een vereenvoudigde procedure verlopen. Koop daarom niet zomaar iets aan in de veronderstelling dat het achteraf wordt terugbetaald. Controleer eerst de toepasselijke voorwaarden.
Je zoekt intensieve ondersteuning voor een kind of jongere
Voor minderjarigen bestaan onder andere een persoonlijke-assistentiebudget (PAB) en ondersteuning via een multifunctioneel centrum (MFC). Bepaalde aanvragen verlopen via de intersectorale toegangspoort en vereisen begeleiding door een daarvoor erkend multidisciplinair team.
Wie helpt je concreet bij je aanvraag?
Je hoeft de aanvraagprocedures niet alleen te doorlopen. Verschillende diensten kunnen je helpen om je rechten te onderzoeken, aanvragen voor te bereiden en je dossier op te volgen. Ze hebben elk hun eigen taken.
Dienst Maatschappelijk Werk van je ziekenfonds
Voor een volledig overzicht van je rechten.
De Dienst Maatschappelijk Werk (DMW) helpt je onderzoeken op welke tegemoetkomingen en ondersteuning je mogelijk recht hebt. Je kunt er ook terecht voor hulp bij FOD- en VAPH-aanvragen.
Kostprijs: gratis.
OCMW of Sociaal Huis
Voor financiële en administratieve ondersteuning.
Het OCMW onderzoekt je financiële en sociale situatie, helpt bij administratieve problemen en bekijkt welke maatschappelijke ondersteuning mogelijk is.
Ook zonder leefloon kun je er terecht voor hulp of advies.
Waar? Via de officiële website van je gemeente, onder OCMW, Sociaal Huis of Sociale Dienst.
Maatschappelijk assistenten van de FOD
Voor vragen over My Handicap en je FOD-dossier.
De maatschappelijk assistenten kunnen je helpen bij het indienen van een aanvraag en uitleg geven over de procedure. De FOD organiseert ook zitdagen en biedt verschillende contactmogelijkheden.
Telefoon: 02 202 02 02
DOP en multidisciplinair team
Voor gespecialiseerde VAPH-aanvragen.
Een Dienst Ondersteuningsplan (DOP) helpt je om je ondersteuningsbehoeften in kaart te brengen en een ondersteuningsplan op te stellen. Deze begeleiding is gratis als je aan de voorwaarden voldoet.
Een erkend multidisciplinair team (MDT) maakt de noodzakelijke beoordelingen en verslagen op voor bepaalde VAPH-aanvragen. Niet ieder MDT behandelt elk type aanvraag.
Praktische tip: vraag bij het eerste contact wie je dossier opvolgt en of de dienst je ook kan helpen bij verdere aanvragen. Zo vermijd je dat je telkens opnieuw je volledige situatie moet uitleggen.